Làm việc trên tàu không chỉ đòi hỏi thuyền viên có chuyên môn hàng hải, sức khỏe tốt và khả năng thích nghi với môi trường làm việc đặc thù. Khi làm việc trên những con tàu quốc tế, thuyền viên còn có cơ hội tiếp xúc và làm việc cùng đồng nghiệp đến từ nhiều quốc gia, nền văn hóa và cách giao tiếp khác nhau.
Sự khác biệt về văn hóa nếu không được hiểu đúng có thể dẫn đến những hiểu lầm không đáng có trong giao tiếp và phối hợp công việc. Vì vậy, trang bị kiến thức về văn hóa quốc tế và khả năng giao tiếp bằng tiếng Anh là một trong những yếu tố quan trọng giúp thuyền viên làm việc trên tàu hiệu quả và chuyên nghiệp hơn.
Vì sao khác biệt văn hóa quan trọng khi làm việc trên tàu?
Môi trường hàng hải có tính quốc tế cao. Một thủy thủ đoàn có thể bao gồm thuyền viên đến từ Việt Nam, Philippines, Ấn Độ, Trung Quốc, Myanmar, Indonesia, châu Âu hoặc nhiều quốc gia khác.
Mỗi người có thể có cách giao tiếp, cách thể hiện thái độ, quan niệm về thời gian, cấp bậc và cách giải quyết vấn đề khác nhau. Trong môi trường làm việc có tính kỷ luật cao như trên tàu, những khác biệt này cần được nhận biết và tôn trọng.
Đặc biệt, khi tàu vận hành trong điều kiện áp lực hoặc xảy ra tình huống khẩn cấp, việc giao tiếp rõ ràng và hiểu đúng ý nhau có thể ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả phối hợp của cả đội.
1. Khác biệt trong cách giao tiếp
Một trong những khác biệt dễ nhận thấy nhất khi làm việc trên tàu là cách giao tiếp.
Một số nền văn hóa có xu hướng giao tiếp trực tiếp, nói thẳng vào vấn đề và đưa ra ý kiến rõ ràng. Trong khi đó, một số nền văn hóa lại coi trọng cách diễn đạt mềm mại, tránh làm người khác mất mặt hoặc hạn chế việc phản đối trực tiếp.
Ví dụ, khi được hỏi liệu đã hoàn thành một nhiệm vụ hay chưa, một người có thể trả lời trực tiếp:
“Yes, I have completed it.”
Trong khi một người khác có thể sử dụng cách nói thận trọng hơn:
“I’m almost done. I just need to check a few things.”
Vì vậy, thuyền viên không nên chỉ dựa vào từ ngữ mà cần chú ý đến ngữ cảnh, giọng điệu và cách diễn đạt của người đối diện.
2. Cách thể hiện sự tôn trọng có thể khác nhau
Trên tàu, cấp bậc và trách nhiệm được phân chia khá rõ ràng. Tuy nhiên, cách thể hiện sự tôn trọng đối với cấp trên và đồng nghiệp có thể khác nhau giữa các nền văn hóa.
Một số người quen với cách giao tiếp tương đối trang trọng với thuyền trưởng, sĩ quan và cấp trên. Một số người khác có thể giao tiếp thoải mái hơn nhưng vẫn đảm bảo sự tôn trọng trong công việc.
Điều quan trọng là thuyền viên cần quan sát văn hóa chung của thủy thủ đoàn và tuân thủ quy định của tàu thay vì áp dụng máy móc thói quen giao tiếp của mình.
Trong tiếng Anh hàng hải, việc sử dụng đúng cách xưng hô và các cụm từ lịch sự như “Sir”, “Captain”, “Chief Engineer”, “Please”, “Could you…” cũng giúp giao tiếp chuyên nghiệp hơn.
3. Quan niệm về thời gian và tính đúng giờ
Tính đúng giờ là yếu tố đặc biệt quan trọng trong môi trường hàng hải. Lịch trực, ca làm việc, cuộc họp, thao tác vận hành và các hoạt động trên tàu đều cần được thực hiện theo thời gian quy định.
Tuy nhiên, thói quen về thời gian có thể khác nhau giữa các nền văn hóa.
Một số người có thói quen đến sớm để chuẩn bị trước công việc. Một số người khác có thể có cách nhìn linh hoạt hơn về thời gian trong những tình huống thông thường.
Khi làm việc trên tàu, thuyền viên cần ưu tiên quy định và lịch trình của tàu. Đặc biệt đối với giờ trực ca, diễn tập an toàn, công việc bảo trì hoặc các nhiệm vụ được phân công, việc đúng giờ không chỉ thể hiện tính chuyên nghiệp mà còn liên quan đến an toàn chung.
4. Khác biệt trong cách đưa ra ý kiến
Trong một thủy thủ đoàn đa quốc tịch, việc mỗi người có quan điểm khác nhau là điều bình thường.
Có người sẵn sàng phát biểu ngay trong cuộc họp, trong khi một số người có xu hướng lắng nghe trước rồi mới đưa ra ý kiến. Một số người có thể phản biện trực tiếp, nhưng người khác lại lựa chọn cách diễn đạt nhẹ nhàng hơn.
Thay vì cho rằng người ít nói là không có ý kiến hoặc người nói thẳng là thiếu lịch sự, thuyền viên nên tập trung vào nội dung công việc.
Khi cần trao đổi vấn đề chuyên môn, có thể sử dụng những cách diễn đạt rõ ràng và lịch sự như:
- “I would like to suggest another solution.” – Tôi muốn đề xuất một giải pháp khác.
- “Could you explain that again, please?” – Anh có thể giải thích lại được không?
- “I understand your point, but I have a different opinion.” – Tôi hiểu ý của anh, nhưng tôi có quan điểm khác.
- “Let’s discuss the safest option.” – Hãy cùng thảo luận phương án an toàn nhất.
Những cách nói này giúp thuyền viên thể hiện quan điểm mà vẫn duy trì sự chuyên nghiệp trong giao tiếp.
5. Khác biệt về văn hóa ăn uống và sinh hoạt
Khi làm việc trên tàu, thuyền viên thường sống và sinh hoạt trong cùng một không gian trong thời gian dài. Vì vậy, sự khác biệt về thói quen ăn uống và sinh hoạt cũng là vấn đề cần lưu ý.
Mỗi quốc gia có khẩu vị và thói quen ăn uống riêng. Có người quen với đồ ăn cay, có người thích món ăn nhiều gia vị, trong khi một số người lại ưu tiên những món ăn đơn giản.
Ngoài ra, những khác biệt về tôn giáo hoặc chế độ ăn uống cũng cần được tôn trọng.
Trong sinh hoạt chung, thuyền viên nên chú ý đến những nguyên tắc cơ bản như giữ vệ sinh, giữ trật tự, tôn trọng không gian riêng và tuân thủ quy định của tàu.
6. Không nên đánh giá đồng nghiệp dựa trên định kiến
Một trong những điều cần tránh khi làm việc trong môi trường đa quốc gia là định kiến về một quốc gia hoặc nhóm người.
Ví dụ, không nên mặc định rằng một người đến từ một quốc gia nào đó chắc chắn sẽ có tính cách, phong cách làm việc hoặc khả năng giao tiếp giống nhau.
Mỗi cá nhân có tính cách và kinh nghiệm khác nhau. Văn hóa chỉ giúp chúng ta hiểu thêm về cách một người có thể giao tiếp hoặc hành xử, chứ không thể dùng để đánh giá toàn bộ một con người.
Thái độ cởi mở, tôn trọng và sẵn sàng học hỏi sẽ giúp thuyền viên dễ dàng hòa nhập với thủy thủ đoàn quốc tế hơn.
7. Tiếng Anh đóng vai trò quan trọng khi làm việc trên tàu
Trong môi trường hàng hải quốc tế, tiếng Anh hàng hải là công cụ quan trọng để thuyền viên giao tiếp và phối hợp công việc.
Không chỉ cần biết các thuật ngữ chuyên ngành, thuyền viên còn cần sử dụng tiếng Anh trong nhiều tình huống thực tế như:
| Tình huống | Nội dung giao tiếp |
| Nhận nhiệm vụ | Hiểu yêu cầu và xác nhận công việc |
| Giao ca | Trao đổi tình trạng thiết bị, công việc và các vấn đề cần lưu ý |
| Họp trên tàu | Trình bày ý kiến, đặt câu hỏi và thảo luận |
| Làm việc với đồng nghiệp quốc tế | Trao đổi công việc và phối hợp nhiệm vụ |
| Tình huống khẩn cấp | Đưa ra và tiếp nhận mệnh lệnh nhanh chóng |
| Làm việc với chủ tàu/đối tác nước ngoài | Giao tiếp chuyên nghiệp và xử lý công việc |
Đặc biệt, trong các tình huống quan trọng, cách nói cần ngắn gọn, rõ ràng và dễ hiểu, hạn chế những cách diễn đạt quá phức tạp có thể gây hiểu nhầm.
Làm thế nào để thích nghi tốt hơn với môi trường đa văn hóa trên tàu?
Để làm việc hiệu quả trong một thủy thủ đoàn đa quốc tịch, thuyền viên có thể chủ động xây dựng một số thói quen:
Thứ nhất, quan sát trước khi đánh giá. Hãy tìm hiểu cách đồng nghiệp giao tiếp và làm việc trước khi cho rằng họ đang thiếu tôn trọng hoặc thiếu hợp tác.
Thứ hai, giao tiếp rõ ràng. Nếu chưa hiểu yêu cầu, hãy hỏi lại thay vì đoán. Trong môi trường hàng hải, hỏi lại để đảm bảo hiểu đúng luôn tốt hơn việc thực hiện sai nhiệm vụ.
Thứ ba, tôn trọng sự khác biệt. Văn hóa, thói quen ăn uống, cách giao tiếp và cách thể hiện cảm xúc có thể khác nhau. Sự khác biệt không đồng nghĩa với đúng hoặc sai.
Thứ tư, nâng cao tiếng Anh hàng hải. Khả năng giao tiếp tốt giúp thuyền viên không chỉ thực hiện công việc chính xác hơn mà còn dễ dàng hòa nhập với thủy thủ đoàn quốc tế.
Thứ năm, tuân thủ quy định chung của tàu. Khi có sự khác biệt về thói quen hoặc cách làm việc, quy trình, nội quy và yêu cầu an toàn của tàu vẫn phải được ưu tiên.
Kết luận
Làm việc trên tàu trong môi trường quốc tế mang đến cơ hội tiếp xúc với nhiều nền văn hóa khác nhau. Đây vừa là thử thách, vừa là cơ hội để thuyền viên rèn luyện khả năng giao tiếp, thích nghi và làm việc trong môi trường đa quốc gia.
Hiểu sự khác biệt về văn hóa, tôn trọng đồng nghiệp và sử dụng tiếng Anh hàng hải rõ ràng sẽ giúp quá trình phối hợp công việc thuận lợi hơn. Đặc biệt, trong những tình huống liên quan đến an toàn và vận hành tàu, giao tiếp chính xác và thống nhất là yếu tố không thể xem nhẹ.
Đối với những thuyền viên đang chuẩn bị đi tàu hoặc muốn phát triển nghề nghiệp trong môi trường hàng hải quốc tế, việc chủ động nâng cao tiếng Anh hàng hải và kỹ năng giao tiếp thực tế sẽ là bước chuẩn bị cần thiết trước mỗi chuyến đi biển.
XEM THÊM: NHỮNG TUYẾN HÀNG HẢI QUAN TRỌNG ĐỐI VỚI THƯƠNG MAI QUỐC TẾ
